หยุด! ผลร่วง ดอกฝ่อ... ไขความลับ Zn, B, Mo บทบาทของธาตุอาหารรอง ในการสร้างฮอร์โมนและกระบวนการสืบพันธุ์ของพืช
หยุด! ผลร่วง ดอกฝ่อ... ไขความลับ Zn, B, Mo บทบาทของธาตุอาหารรอง
ในการสร้างฮอร์โมนและกระบวนการสืบพันธุ์ของพืช
1. สังกะสี (Zinc - Zn) สร้างฮอร์โมนเร่งการเจริญเติบโต
กลไกการสร้างฮอร์โมน
สังกะสีไม่ได้เป็นส่วนประกอบของฮอร์โมนโดยตรง แต่เป็น ตัวส่งเสริม ที่ขาดไม่ได้ในขั้นตอนแรกสุดของการสร้างฮอร์โมนที่สำคัญที่สุดชนิดหนึ่ง นั่นคือ ออกซิน (Auxin)
• สารตั้งต้น Zn จำเป็นสำหรับการทำงานของเอนไซม์ที่ใช้ในการสังเคราะห์ ทริปโตเฟน (Tryptophan) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนที่เป็นสารตั้งต้นหลักในการสร้าง ออกซิน
.
• บทบาทของออกซิน ออกซินทำหน้าที่ควบคุมการยืดตัวของเซลล์ (Cell Elongation), การแบ่งเซลล์ (Cell Division), การเจริญของราก, การแตกตาด้านข้าง, และเป็นสัญญาณเริ่มต้นในการพัฒนาของผลอ่อน
.
• ผลกระทบต่อพืช เมื่อพืชขาด Zn การสร้างทริปโตเฟนและออกซินจะลดลงอย่างมาก ทำให้การควบคุมการเจริญเติบโตเสียสมดุล นำไปสู่อาการ ใบเล็กผิดปกติ หรือ ใบแก้ว ในพืชผลบางชนิด และกิ่งก้านสั้นผิดรูป ซึ่งส่งผลต่อขนาดและผลผลิตรวมของพืช
.
2. โบรอน (Boron - B) ตัวเชื่อมต่อของการสืบพันธุ์
กลไกการสืบพันธุ์
โบรอนเป็นธาตุที่เคลื่อนย้ายได้ช้าในพืช แต่มีความเข้มข้นสูงในบริเวณที่กำลังแบ่งเซลล์อย่างรวดเร็ว เช่น ปลายยอด, ดอก, และผลอ่อน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โบรอน มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อกระบวนการสืบพันธุ์
• การสร้างผนังเซลล์และท่อเรณู โบรอน มีบทบาทสำคัญในการสร้าง เพคติน (Pectin) และผนังเซลล์ของท่อละอองเรณู (Pollen Tube) ทำให้ท่อเรณูมีความแข็งแรง ยืดหยุ่น และสามารถงอกยาวลงไปตามก้านเกสรตัวเมียเพื่อนำสเปิร์มไปปฏิสนธิกับไข่ได้สำเร็จ
- เมื่อขาด B ท่อละอองเรณูจะอ่อนแอ งอกช้า หรือหยุดการเจริญเติบโตก่อนถึงรังไข่ ทำให้เกิด ปัญหาไม่ติดผล หรือ ผลผิดรูป
.
• การเคลื่อนย้ายน้ำตาล B ทำหน้าที่เหมือน "แท็กซี่" ที่ช่วยในการขนส่งน้ำตาลจากใบไปยังส่วนที่ต้องการพลังงานสูงอย่างดอกและผลอ่อน ทำให้ดอกมีพลังงานเพียงพอในการพัฒนาเป็นผล
.
• ความสมบูรณ์ของเซลล์สืบพันธุ์ การขาด B ยังส่งผลต่อการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ทั้งตัวผู้ (ละอองเรณู) และตัวเมียให้มีความไม่สมบูรณ์ ทำให้โอกาสในการปฏิสนธิลดลงอย่างมาก
.
3. โมลิบดีนัม (Molybdenum - Mo) ตัวเปลี่ยนไนโตรเจนเป็นโปรตีน
กลไกการใช้ธาตุอาหาร
แม้ว่า Mo จะเป็นธาตุที่พืชต้องการในปริมาณน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับธาตุอื่น ๆ แต่บทบาทของมันคือการควบคุมกระบวนการที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งในพืช นั่นคือ การใช้ไนโตรเจน
• เอนไซม์สำคัญ Mo เป็นส่วนประกอบสำคัญของเอนไซม์หลัก 2 ชนิด:
1. Nitrate Reductase เอนไซม์นี้ทำหน้าที่เปลี่ยนไนเตรต ที่พืชดูดซึมมาให้อยู่ในรูปไนไตรต์ ก่อนจะถูกเปลี่ยนต่อไปเป็นแอมโมเนียเพื่อนำไปสร้างกรดอะมิโนและโปรตีน ซึ่งเป็นพื้นฐานของโครงสร้างเซลล์ทั้งหมด รวมถึงเซลล์สืบพันธุ์
2. Nitrogenase ในพืชตระกูลถั่ว Mo จำเป็นต่อการทำงานของเอนไซม์นี้ในแบคทีเรียที่ปมราก ซึ่งช่วย ตรึงไนโตรเจน จากอากาศให้เป็นประโยชน์แก่พืช
.
• ผลกระทบต่อการสืบพันธุ์ หากพืชขาด Mo การใช้ไนโตรเจนจะบกพร่อง การสร้างโปรตีนเพื่อการเติบโตและการพัฒนาของดอกและผลจะลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้การเจริญเติบโตชะงัก และการพัฒนาของอวัยวะสืบพันธุ์ไม่สมบูรณ์